Informacje ogólne - Główny inspektorat ochrony środowiska

Informacje ogólne

Informacje dotyczące systemu monitoringu jakości powietrza w Polsce

Wojewódzkie programy monitoringu środowiska (WPMŚ) opracowane przez wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska (WIOŚ) określają system monitoringu jakości powietrza w danym województwie. System ten w głównej mierze opiera się na sieciach stacji pomiarowych rozmieszczonych w miarę potrzeb w newralgicznych punktach województwa (głównie miastach). Kryteria lokalizacji stanowisk pomiarowych określają przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 czerwca 2018 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu, w szczególności zał. nr 2 i 3 (Dz.U. z 2018 r. poz. 1119). O lokalizacji stacji pomiarowych i ich programie pomiarowym decyduje GIOŚ. Na potrzeby ustalenia odpowiedniego sposobu oceny w poszczególnych strefach, w tym – liczby stacji, ich zakresu pomiarowego i lokalizacji, GIOŚ przeprowadza w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska (PMŚ) tzw. wieloletnie oceny jakości powietrza zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r., poz. 799). W celu uzyskania informacji m.in. o przestrzennym rozkładzie stężeń poszczególnych zanieczyszczeń pomiary mogą być uzupełnianie o wyniki modelowania matematycznego rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń. Dane ze stacji pomiarowych gromadzone są w wojewódzkich systemach bazodanowych, następnie przesyłane są do krajowej bazy danych JPOAT2,0 zlokalizowanej w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska (GIOŚ) w Warszawie.

GIOŚ, zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r., poz. 799) i rozporządzeń wykonawczych, prowadzi pomiary stężeń dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków azotu, benzenu, tlenku węgla, ozonu, pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 oraz pomiary ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10. Na wybranych stacjach miejskich prowadzi się również pomiary składu pyłu PM10 pod kątem zwartości 6 wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) (oprócz wcześniej wymienionego benzo(a)pirenu). W ramach PMŚ na obszarach oddalonych od źródeł emisji prowadzone są również pomiary kationów (Na+, K+, Ca2+, Mg2+, NH4+), anionów (SO42-, NO3, Cl-), węgla organicznego i elementarnego w pyle PM2,5 oraz pomiary całkowitej rtęci gazowej.

Wyniki z 1-godzinnych automatycznych pomiarów zanieczyszczeń powietrza udostępniane są na portalu „Jakość Powietrza” pod adresem http://powietrze.gios.gov.pl/pjp/current oraz w aplikacjach mobilnych GIOŚ „Jakość powietrza w Polsce” dostępnych na systemy operacyjne Windows, Android oraz iOS. Dane z pomiarów manualnych udostępniane są na portalu „Jakość Powietrza” pod adresem http://powietrze.gios.gov.pl/pjp/archives. Wyniki manualnych pomiarów pyłu PM10 i PM2,5 są udostępniane po około 1-1,5 miesiąca od poboru próby i jest to spowodowane procedurami związanymi z wykonywaniem tego typu pomiarów.

W 2019 roku w Polsce pomiary jakości powietrza prowadzone są na 2187 stanowiskach pomiarowych, w tym na 1230 stanowiskach automatycznych, co stanowi 56,2% wszystkich stanowisk i na 957 stanowiskach manualnych (43,8% wszystkich stanowisk). Łączna liczba stacji pomiarów jakości powietrza w Polsce wynosi ok. 280, w tym ok. 190 stacji, to staje na których prowadzone są automatyczne pomiary zanieczyszczeń powietrza, z których dane udostępniane są na bieżąco na portalu „Jakość Powietrza” i w aplikacjach mobilnych GIOŚ. Liczby te w ciągu roku mogą ulegać drobnym zmianom ze względu na zmiany jakie mogą wyniknąć w sieci podczas prowadzenia badań.

Stanowiska pomiarowe monitoringu jakości powietrza funkcjonujące w ramach PMŚ w 2019 r.

 

Udział procentowy stanowisk pomiarowych monitoringu jakości powietrza funkcjonujących w ramach PMŚ w 2019 r.

Najwięcej stanowisk pomiarowych funkcjonujących w ramach PMŚ znajduje się w województwie kujawsko-pomorskim (239), dolnośląskim (227), mazowieckim (207) i śląskim (201), na obszarach, na których występują wysokie stężenia zanieczyszczeń powietrza. Najmniej stanowisk pomiarowych funkcjonuje w województwach: podlaskim (67), opolskim (73) oraz świętokrzyskim (72).