Informacje ogólne na temat prognoz krótkoterminowych - Główny inspektorat ochrony środowiska

Informacje ogólne na temat prognoz krótkoterminowych

O PROGNOZIE

Prognoza zanieczyszczenia powietrza ozonem nad obszarem Polski oraz poszczególnych województw realizowana jest z wykorzystaniem systemu prognostycznego EkoPrognoza. Jako narzędzie obliczeniowe używany jest globalny model chemii troposfery GEM-AQ (Global Environmental Multiscale – Air Quality). GEM-AQ jest modelem chemii troposfery, który pozwala na jednoczesne i spójne (on-line) modelowanie procesów dynamicznych, fizycznych i chemicznych w atmosferze. Dzięki możliwości zastosowania siatki obliczeniowej o zmiennej rozdzielczości model ten umożliwia symulacje stanu chemicznego atmosfery od skali lokalnej poprzez skalę regionalną, aż do skali globalnej.

Prognoza jest realizowana na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska przez Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej i jest finansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Prognoza zanieczyszczenia ozonem dla obszaru Polski oraz poszczególnych województw obliczana jest codziennie na kolejne 3 doby na siatce o rozdzielczości 5 km. Na podstawie stężeń jednogodzinnych obliczane są dla każdej doby pola odpowiednich wartości średnich:

  • średnia 24-godzinna
  • najwyższa 8-godzinna średnia krocząca
  • najwyższe wartości stężeń ozonu w ciągu doby.

O ZAGROŻENIU OZONEM

Ozon występujący w stratosferze stanowi osłonę dla Ziemi i jej mieszkańców przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym, natomiast jego obecność przy powierzchni ziemi ma negatywny wpływ na ludzkie zdrowie i roślinność. Pierwszymi objawami podrażnienia ozonem są chwilowe zaburzenia funkcji oddechowych, takie jak kaszel, płytki oddech, drapanie w gardle, senność oraz bóle głowy. Na wymienione dolegliwości najbardziej narażone są osoby poddane zwiększonemu wysiłkowi fizycznemu, zwłaszcza w porze letniej, gdy stężenia ozonu są najwyższe. Długotrwała ekspozycja na to zanieczyszczenie może powodować podrażnienia górnego odcinka dróg oddechowych i napady duszności, bóle w klatce piersiowej, podrażnienia i swędzenie oczu, podrażnienia śluzówki oraz może przyczynić się do rozwoju chorób dróg oddechowych (nosa, gardła i płuc). Przy ekstremalnych stężeniach ozon może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego, przyspieszenia tętna i obrzęku płuc. Do osób najbardziej wrażliwych na zanieczyszczenia powietrza należą osoby starsze, chore na astmę, dzieci oraz osoby pracujące na zewnątrz budynków.

W celu ułatwienia zrozumienia informacji skala stężeń ozonu prezentowana na mapach w zakładkach Prognozy krajowe dla ozonu i Prognozy wojewódzkie dla ozonu jest dodatkowo opisana czterema kategoriami określającymi jakość powietrza i poziom narażenia ze względu na wysokość stężeń ozonu:

  • Dobrze – barwa zielona
  • Średnio – barwa żółta
  • Źle – barwa czerwona
  • Bardzo źle – barwa fioletowa

Zalecane działania w zależności od poziomu stężenia ozonu:

  • Dobrze

    Nie przewiduje się żadnego wpływu na zdrowie, gdy stężenie ozonu znajduje się w tym przedziale. Przebywanie na zewnątrz nie stanowi ryzyka.

  • Średnio

    Jakość powietrza jest akceptowalna, jednakże może – w małym stopniu – wpływać na stan zdrowia grup wrażliwych (osoby starsze, dzieci, astmatycy). Zaleca się rozważenie skrócenia czasu aktywności na zewnątrz. 

  • Źle

    Jakość powietrza jest zła, stężenia ozonu wpływają na stan zdrowia wszystkich osób, a szczególnie negatywnie mogą wpływać na osoby starsze, dzieci oraz astmatyków. Osoby z grup wrażliwych powinny unikać dłuższych wyjść na zewnątrz, pozostałe osoby powinny je ograniczyć. 

  • Bardzo źle

    Jakość powietrza jest alarmująco zła, stężenia ozonu wpływają negatywnie na całą populację. Osoby z grup wrażliwych powinny unikać wszelkich wyjść na zewnątrz, pozostałe osoby powinny je ograniczyć do minimum.