Wypełniając obowiązek wynikający z art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2025 poz. 647 z późn. zm.), Główny Inspektor Ochrony Środowiska wykonał ocenę jakości powietrza za rok 2025 i na jej podstawie dokonał klasyfikacji stref w województwie małopolskim.
Ocenie podlegają zanieczyszczenia, dla których w prawie krajowym i w dyrektywach unijnych określono normatywne stężenia w postaci poziomów dopuszczalnych, docelowych lub celów długoterminowych w powietrzu, ze względu na ochronę zdrowia ludzi i ochronę roślin.
Wyniki oceny w postaci raportu pt. „Roczna ocena jakości powietrza w województwie małopolskim. Raport wojewódzki za rok 2025” zostały przekazane Zarządowi Województwa Małopolskiego.
Ocena pod kątem ochrony zdrowia ludzi została wykonana na obszarze 3 stref województwa małopolskiego (aglomeracji krakowskiej, miasta Tarnów i strefy małopolskiej) odrębnie dla 12 zanieczyszczeń: dwutlenku siarki (SO2), dwutlenku azotu (NO2), tlenku węgla (CO), ozonu (O3), benzenu (C6H6), pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5 oraz zanieczyszczeń oznaczanych w pyle zawieszonym PM10: benzo(a)pirenu (B(a)P), arsenu (As), kadmu (Cd), niklu (Ni) i ołowiu (Pb).
Ocena pod kątem ochrony roślin została wykonana dla strefy małopolskiej odrębnie dla 3 zanieczyszczeń: dwutlenku siarki (SO2), tlenków azotu (NOX) i ozonu (O3).
W ocenie za rok 2025 w województwie małopolskim dotrzymane zostały poziomy dopuszczalne i poziomy docelowe dla 9 ocenianych zanieczyszczeń: dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenku węgla, benzenu, ozonu oraz zanieczyszczeń oznaczanych w pyle PM10: arsenu, kadmu, niklu i ołowiu.
Ocena wykazała poprawę jakości powietrza w odniesieniu do dwutlenku azotu w centrach dużych miast. W ocenie za 2025 rok, po raz pierwszy, we wszystkich strefach województwa małopolskiego dotrzymany został średniorocznych poziom dopuszczalny dwutlenku azotu, liczba stref z przekroczeniem tego kryterium zmniejszyła się z 1 do 0.
Oceniany 2025 rok, w porównaniu do roku 2024, charakteryzował się podobnymi wartościami stężeń pyłu zawieszonego PM10 oraz pyłu zawieszonego PM2,5.
W strefach: aglomeracja krakowska i strefa małopolska, przekroczone zostało drugie kryterium oceny dla pyłu zawieszonego PM10 - dopuszczalna częstość przekraczania stężeń 24-godzinnych wynosząca 35 dni w roku kalendarzowym. Przekroczenie dobowego poziomu dopuszczalnego dla pyłu zawieszonego PM10 objęło 15,5% powierzchni aglomeracji krakowskiej i 4,6% powierzchni strefy małopolskiej.
W strefie małopolskiej przekroczony został również poziom dopuszczalny stężeń średniorocznych pyłu zawieszonego PM2,5. Przekroczenie średniorocznego poziomu dopuszczalnego dla pyłu zawieszonego PM2,5 objęło 0,2% powierzchni strefy małopolskiej.
Największym problemem w skali województwa małopolskiego są podwyższone stężenia benzo(a)pirenu zawartego w pyle zawieszonym PM10. Podobnie jak w latach poprzednich, wysokie wartości stężeń tego zanieczyszczenia wystąpiły w okresach grzewczych. W roku 2025 poziom docelowy benzo(a)pirenu zawartego w pyle zawieszonym PM10 nie został dotrzymany w strefie aglomeracja krakowska i w strefie małopolskiej. Obszar przekroczeń poziomu docelowego benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 objął głównie miejskie części strefy małopolskiej (48,8% powierzchni strefy) i 30,2% powierzchni aglomeracji krakowskiej. Łączna liczba mieszkańców województwa małopolskiego zamieszkujących obszar przekroczenia w roku 2025 wyniosła ponad 2 191 tys.
Główną przyczyną przekroczeń zarówno pyłu zawieszonego PM10 jak i benzo(a)pirenu zawartego
w pyle zawieszonym PM10 są emisje tych zanieczyszczeń pochodzące z indywidualnego ogrzewania budynków w sezonie grzewczym.
We wszystkich strefach województwa małopolskiego, podobnie jak w latach wcześniejszych przekroczony został poziom celu długoterminowego ozonu określony pod kątem ochrony zdrowia ludzi, a w strefie małopolskiej dodatkowo przekroczony został poziom celu długoterminowego określony w celu ochrony roślin. Przekroczenie poziomu celu długoterminowego ozonu spowodowane było przede wszystkim warunkami meteorologicznymi sprzyjającymi tworzeniu
się ozonu w przyziemnej warstwie atmosfery oraz napływem mas powietrza zanieczyszczonego ozonem spoza granic kraju i województwa.
Raport opublikowano w dziale Publikacje.
