Informacje ogólne - Główny inspektorat ochrony środowiska
Informacje ogólne

Informacje dotyczące systemu monitoringu jakości powietrza w Polsce

Wojewódzkie programy monitoringu środowiska  opracowane przez Regionalne Wydziały Monitoringu Środowiska (RWMŚ) określają system monitoringu jakości powietrza w danym województwie. System ten w głównej mierze opiera się na sieciach stacji pomiarowych rozmieszczonych w miarę potrzeb w newralgicznych punktach województwa, głównie miastach, gdzie analizy wykazują wysokie stężenia zanieczyszczeń. Kryteria lokalizacji stanowisk pomiarowych określają przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu, w szczególności zał. nr 2 i 3 (Dz.U. z 2020 r. poz. 2279). O lokalizacji stacji pomiarowych i ich programie pomiarowym decyduje GIOŚ. Na potrzeby ustalenia odpowiedniego sposobu oceny w poszczególnych strefach, w tym liczby stacji, ich zakresu pomiarowego i lokalizacji, GIOŚ przeprowadza w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska (PMŚ) tzw. wieloletnie oceny jakości powietrza zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 z późn. zm.). W celu uzyskania informacji m.in. o przestrzennym rozkładzie stężeń poszczególnych zanieczyszczeń pomiary mogą być uzupełnianie o wyniki modelowania matematycznego rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń (zob. mapy rozkładów stężeń zanieczyszczeń) Dane ze stacji pomiarowych gromadzone są w krajowej bazie danych JPOAT2,0 Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Bezpłatne przeglądanie i pobieranie danych pomiarowych z bazy JPOAT2,0 dostępne jest za pomocą wyszukiwarki w Banku danych pomiarowych Portalu „Jakość  Powietrza”.

GIOŚ, zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 z późn. zm.) i rozporządzeń wykonawczych, prowadzi pomiary stężeń dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków azotu, benzenu, tlenku węgla, ozonu, pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 oraz pomiary ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10. Na wybranych stacjach miejskich prowadzi się również pomiary składu pyłu PM10 pod kątem zwartości 6 wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) (oprócz wcześniej wymienionego benzo(a)pirenu). W ramach PMŚ na obszarach oddalonych od źródeł emisji prowadzone są również pomiary kationów (Na+, K+, Ca2+, Mg2+, NH4+), anionów (SO42-, NO3, Cl-), węgla organicznego i elementarnego w pyle PM2,5 oraz pomiary całkowitej rtęci gazowej (przeczytaj więcej).

Wyniki z 1-godzinnych automatycznych pomiarów zanieczyszczeń powietrza udostępniane są na portalu „Jakość Powietrza” w module Bieżące dane pomiarowe  oraz w aplikacjach mobilnych GIOŚ „Jakość powietrza w Polsce” dostępnych na systemy operacyjne Android oraz iOS. Dane z pomiarów manualnych oraz archiwalne dane pomiarowe udostępniane są na portalu „Jakość Powietrza” w zakładce Bank danych pomiarowych. Wyniki manualnych pomiarów pyłu zawieszonego PM10, zawartości benzo(a)pirenu ołowiu, arsenu, kadmu, i niklu  w pyle zawieszonym PM10, PM2,5 są udostępniane po około 1-1,5 miesiąca od poboru próby i jest to spowodowane procedurami związanymi z wykonywaniem tego typu pomiarów.

Aktualnie w Polsce pomiary jakości powietrza prowadzone są na 1895 stanowiskach pomiarowych, w tym na 1079 stanowiskach automatycznych, co stanowi 57% wszystkich stanowisk i na 816 stanowiskach manualnych (43% wszystkich stanowisk). Łączna liczba stacji pomiarów jakości powietrza w Polsce wynosi 285, w tym 209 stacji automatycznych lub automatyczno-manualnych, z których jednogodzinne dane pomiarowe udostępniane są na bieżąco na portalu „Jakość Powietrza” i w aplikacjach mobilnych GIOŚ. Liczby te w ciągu roku mogą ulegać drobnym zmianom ze względu na zmiany jakie mogą wyniknąć w sieci podczas prowadzenia badań.

Najwięcej stanowisk pomiarowych funkcjonujących w ramach PMŚ znajduje się w województwie śląskim (204),  kujawsko-pomorskim (184), małopolskim (179), dolnośląskim (168),  na obszarach, na których występują wysokie stężenia zanieczyszczeń powietrza. Najmniej stanowisk pomiarowych funkcjonuje w województwach: podlaskim (58), opolskim (64) oraz lubelskim (71).

Liczba stanowisk pomiarowych w podzialne na województwa oraz typ: automatyczny lub manualny

Stanowiska pomiarowe monitoringu jakości powietrza funkcjonujące w ramach PMŚ w 2022 r.

Liczba stanowisk pomiarowych pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 w podzialne na wojewódzwa i typ pomiaru (automatyczny lub manualny)

Stanowiska pomiaru pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 w podziale na typ pomiaru: automatyczny/manualny

 

Stanowiska pomiarowe monitoringu jakości powietrza funkcjonujące w ramach PMŚ w 2022 r.
  Typ pomiaru: automatyczny Typ pomiaru: manualny Łącznie w województwie
DOLNOŚLĄSKIE 81 87 168
KUJAWSKO-POMORSKIE 115 69 184
LUBELSKIE 34 0 34
ŁÓDZKIE 67 61 128
LUBUSKIE 56 53 109
MAŁOPOLSKIE 103 76 179
MAZOWIECKIE 101 51 152
OPOLSKIE 40 24 64
PODLASKIE 34 24 58
PODKARPACKIE 62 47 109
POMORSKIE 75 29 104
ŚWIĘTOKRZYSKIE 44 34 78
ŚLĄSKIE 120 84 204
WARMIŃSKO-MAZURSKIE 51 58 109
WIELKOPOLSKIE 54 42 96
ZACHODNIOPOMORSKIE 42 40 82

 

Stanowiska pomiaru pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 w podziale na typ pomiaru: automatyczny/manualny rok 2022
  PM2,5 stanowiska automatyczne PM2,5 stanowiska manualne  PM10 stanowiska automatyczne PM10 stanowiska manualne 
DOLNOŚLĄSKIE 8 5 13 17
KUJAWSKO-POMORSKIE 6 5 11 11
LUBELSKIE 3 3 6 10
LUBUSKIE 5 3 8 10
ŁÓDZKIE 5 3 10 20
MAŁOPOLSKIE 3 6 25 22
MAZOWIECKIE 15 4 17 13
OPOLSKIE 4 2 8 4
PODKARPACKIE 10 1 13 14
PODLASKIE 5 2 5 4
POMORSKIE 8 1 11 6
ŚLĄSKIE 6 8 20 12
ŚWIĘTOKRZYSKIE 4 3 9 9
WARMIŃSKO-MAZURSKIE 5 3 6 8
WIELKOPOLSKIE 3 3 9 11
ZACHODNIOPOMORSKIE 3 4 5 9