Główny Inspektorat Ochrony Środowiska opublikował raport Instytutu Ochrony Środowiska - Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB) pt. „Analiza wyników modelowania na potrzeby oceny udziału źródeł transgranicznych w Polsce w roku 2024” wykonany zgodnie z art. 88 ust. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska. Na potrzeby modelowania wykorzystano bazę emisji EMEP (European Monitoring and Evaluation Programme) za rok 2022 dla Europy, w tym Polski, tworzoną w oparciu o dane raportowane przez kraje członkowskie w ramach Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości.

Raport zawiera informacje na temat udziału napływu transgranicznego zanieczyszczeń w stężeniach pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5, dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków azotu, ozonu i benzo(a)pirenu oraz ocenę wpływu źródeł transgranicznych na wartości ekstremalne stężeń w Polsce.

W związku z opublikowaniem Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2024/2881 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (dyrektywa AAQD), w której zwiększa się rolę modelowania matematycznego, IOŚ-PIB, w porozumieniu z Ministerstwem Klimatu i Środowiska odpowiedzialnym za transpozycję Dyrektywy, dokonał szczegółowej oceny wpływu poszczególnych krajów sąsiadujących na poziom stężeń normowanych w Polsce.

Dodatkowe symulacje modelowe pozwoliły na wykonanie oddzielnych analiz wpływu źródeł transgranicznych z krajów sąsiadujących (Obwód Królewiecki, Litwa, łącznie Ukraina i Białoruś, Słowacja, Czechy, Niemcy) na stężenia zanieczyszczeń w Polsce i w krajach ościennych, odrębnie dla każdego analizowanego zanieczyszczenia.

Udział transgraniczny w stężeniach poszczególnych zanieczyszczeń był bardzo zróżnicowany. W przypadku pyłu zawieszonego wahał się od 10 do 50%, lokalnie, na południowym wschodzie w rejonach przygranicznych do 90% (pył zawieszony PM2,5). Dla tlenków azotu wartości udziału transgranicznego wynosiły do 70%, natomiast dla dwutlenku siarki udział zawierał się w przedziale 10-50%. Najniższy udział emisji z zagranicy (poniżej 25%) zanotowano dla benzo(a)pirenu, co świadczy o dominujących źródłach krajowych tego zanieczyszczenia.

Analiza wyników modelowania wskazuje na dominujący wpływ emisji krajowych, w szczególności emisji lokalnych, na występowanie przekroczeń wartości normowanych w Polsce. W 2024 roku nie odnotowano przekroczeń wartości dopuszczalnych (dobowych i jednogodzinnych) i docelowych wynikających wyłącznie z napływu transgranicznego.

Raport wraz z załącznikami został udostępniony również w dziale Publikacje.