Polska jest obecnie pod wpływem układu wysokiego ciśnienia, z centrum zlokalizowanym nad południowo-wschodnią Europą, za sprawą którego do Polski docierają gorące masy powietrza zwrotnikowego. Sprzyja to występowaniu wysokich wartości temperatury przekraczających 30°C, lokalnie dochodzących nawet do 36-37°C. W piątek (31.07) w ciągu dnia w wielu regionach kraju jest bardzo słonecznie, choć miejscami w centrum i na południu oraz na krańcach wschodnich i zachodnich spodziewany jest rozwój formacji burzowych z przelotnymi opadami deszczu i gradu oraz silnymi porywami wiatru.

W związku z napływem nad Polskę mas powietrza pochodzenia zwrotnikowego, na obszarach na których nie wystąpią opady atmosferyczne i burze, lokalnie mogą utrzymywać się podwyższone stężenia ozonu przy powierzchni ziemi. Najwyższych wartości stężeń ozonu należy spodziewać się w godzinach popołudniowych między 13:00 a 18:00 czasu lokalnego CEST (UTC+2).

Aktualnie (dane pomiarowe z godz. 14:00) wysokie stężenia ozonu odnotowywane są w wielu miejscach kraju, głównie na południu, na południowym zachodzie i częściowo w centrum. Najwyższe stężenia jednogodzinne ozonu, przekraczające 150 µg/m³, wystąpiły na stacjach monitoringu jakości powietrza w województwach:

• mazowieckim: w Warszawie na stacji przy ul. Kondratowicza (167,2 µg/m³), w Gutach Dużych (151,8 µg/m³), w Legionowie (155,4 µg/m³), w Piastowie (167,3 µg/m³), w Otwocku (150,4 µg/m³) i w Radomiu (152,9 µg/m³);

• śląskim: w Katowicach (183,3 µg/m³), w Zabrzu (167,5 µg/m³), w Dąbrowie Górniczej (164,0 µg/m³), w Rybniku (164,3 µg/m³) i w Złotym Potoku (158,1 µg/m³);

• dolnośląskim: we Wrocławiu na stacji przy ul. Bartniczej (161,8 µg/m³), w Legnicy (175,4 µg/m³), w Jeleniej Górze (161,1 µg/m³), w Oławie (170,1 µg/m³) i w Trzebnicy (151,4 µg/m³);

• małopolskim: w Kaszowie (169,7 µg/m³);

• opolskim: w Opolu (150,2 µg/m³);

• podkarpackim: w Rzeszowie (151,1 µg/m³);

• lubuskim: w Żarach (152,8 µg/m³);

• wielkopolskim: w Piaskach (150,4 µg/m³);

• łódzkim: w Radomsku (152,8 µg/m³).

Mapa prezentująca Indeks jakości powietrza dla ozonu, dane pomiarowe z godz. 14:00 dnia 31 lipca br., https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/current

Według prognoz IMGW-PIB nadchodzący weekend (01-02.08) przyniesie dużą zmienność warunków atmosferycznych. W sobotę (01.08) południowa, południowo-wschodnia oraz częściowo wschodnia i centralna część kraju wciąż pozostaną w zasięgu gorącej masy powietrza z wartościami temperatury przekraczającymi 30°C. Jednocześnie, na znacznym obszarze Polski, prognozowane są gwałtowne burze z towarzyszącymi im przelotnymi opadami deszczu i gradu oraz silnymi porywami wiatru. Słonecznie i bez opadów będzie jedynie na krańcach południowo-wschodnich. Sytuacja ulegnie zmianie w niedzielę (02.08), gdy po przejściu chłodnego frontu atmosferycznego nastąpi zróżnicowanie temperatury maksymalnej w kraju. Termometry wskażą od 20°C na wybrzeżu do około 27°C w centrum. Wyjątek stanowi południowo-wschodnia część Polski – tam temperatura wzrośnie nawet do 33°C, a upałom towarzyszyć będą zjawiska burzowe z przelotnymi opadami deszczu. Spodziewana na najbliższe dni dynamiczna sytuacja meteorologiczna powinna przynieść oczekiwaną poprawę jakości powietrza.

Prognozy zanieczyszczenia powietrza opracowane przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB) wskazują, że jutro (01.08) wartości maksymalnego stężenia 1-godzinnego ozonu mogą przekroczyć 150 µg/m³ w centralnej i w południowej części kraju.

Mapa prezentująca prognozę maksymalnego stężenia 1-godzinnego ozonu na dzień 1 sierpnia br., opracowana przez IOŚ-PIB, https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/airPollution

W niedzielę (02.08), w związku z przewidywaną zmianą pogody, prognozowane wartości maksymalnego stężenia 1-godzinnego ozonu powyżej 150 µg/m³ obejmują znacznie mniejszy obszar, głównie w południowo-wschodniej części kraju.

Mapa prezentująca prognozę maksymalnego stężenia 1-godzinego ozonu na dzień 2 sierpnia br., opracowana przez IOŚ-PIB, https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/airPollution

Prognozy CAMS również wskazują na możliwość wystąpienia podwyższonych stężeń ozonu w najbliższych dniach. Najwyższe stężenia, z zakresu 140-160 µg/m³, prognozowane są na piątek (31.07) głównie w południowo-zachodniej i w centralnej części kraju. Na tych obszarach lokalnie istnieje ryzyko przekroczenia poziomu informowania dla ozonu. Prognozy na kolejne dni wskazują na spadek stężeń tego zanieczyszczenia.

W przypadku ryzyka lub wystąpienia przekroczenia poziomu informowania dla ozonu (stężenie jednogodzinne powyżej 180 µg/m³) GIOŚ przygotuje powiadomienia, które zostaną przekazane do właściwych wojewódzkich centrów zarządzania kryzysowego i będą opublikowane na portalu „Jakość Powietrza” GIOŚ.

Prognozowane stężenia ozonu na godz. 15:00 UTC 31 lipca br., (źródło: Copernicus Atmosphere Monitoring Service) Czas środkowoeuropejski letni to czas UTC +2

Prognozowane stężenia ozonu na godz. 15:00 UTC 1 sierpnia br., (źródło: Copernicus Atmosphere Monitoring Service) Czas środkowoeuropejski letni to czas UTC +2

Prognozowane stężenia ozonu na godz. 15:00 UTC 2 sierpnia br., (źródło: Copernicus Atmosphere Monitoring Service) Czas środkowoeuropejski letni to czas UTC +2

Zachęcamy do bieżącego śledzenia aktualnych wyników pomiarów jakości powietrza na portalu „Jakość powietrza” oraz poprzez aplikację mobilną „Jakość powietrza w Polsce”.

Chrońmy zdrowie

Podwyższone stężenie ozonu w powietrzu może prowadzić do reakcji zapalnych oczu czy nasilenia chorób dróg oddechowych, w tym nasilenia objawów astmy oraz zmniejszenia wydolności płuc. Ozon może również powodować senność, bóle głowy i znużenie oraz spadek ciśnienia tętniczego krwi.

Na obszarach, na których wystąpią wysokie stężenia ozonu w powietrzu osoby wrażliwe (starsze, chore, dzieci i kobiety w ciąży) powinny powstrzymać się od przebywania na zewnątrz i wietrzenia pomieszczeń. Osoby zdrowe powinny powstrzymać się od intensywnej aktywności fizycznej na zewnątrz.

Skąd bierze się ozon

Ozon przy powierzchni ziemi powstaje w wyniku reakcji fotochemicznych tlenków azotu i lotnych związków organicznych, reakcje te przyspiesza wysoka temperatura powietrza i duże nasłonecznienie. W słoneczne, gorące dni, najwyższe stężenia ozonu występują najczęściej w godzinach popołudniowych. Ozon ma zdolność przenoszenia się na duże odległości, dlatego jego stężenia na obszarze Polski mogą być w dużej mierze efektem napływu mas powietrza zanieczyszczonych ozonem spoza granic kraju.

Więcej informacji na temat ozonu można znaleźć w Aktualnościach portalu „Jakość Powietrza” GIOŚ pod adresem: https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/show/50015693